هستند . مقصود از قدماء در استعمالات فقهاى معاصر ، فقيهان از زمان غيبت كبرى ( 329 ه ق ) تا زمان شيخ طوسى ( ره ) ( 260 ه ق ) است ؛ و مقصود از متأخّرين ، فقها از زمان ايشان تا زمان علّامه حلّى ( ره ) ( 726 هق ) است ، و فقهاى بعد از علّامه حلّى ( ره ) را نيز « متأخّرى متأخّرين » گويند . برخى نيز همه‌ى فقها تا زمان مرحوم محقّق ، صاحب الشرائع ( ره ) را در زمره‌ى « قدماء » محسوب مىكنند . قرآن قرآن به عنوان معجزه‌ى جاويدان پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله كه توسط جبرئيل امين عليه السّلام از جانب خداوند - تبارك و تعالى - نازل شده است ، مهم‌ترين منبع استنباط احكام اسلامى در تمام زمينه‌ها ، براى همه‌ى انسان‌ها ، در تمام زمان‌ها و مكان‌ها است . استفاده صحيح از اين منبع الهى تنها وقتى ميسر است كه ثقل ديگر آن ؛ يعنى ، اهل بيت عليهم السّلام نيز در كنار آن باشند و الّا ، چه‌بسا نه تنها هدايت و سعادت انسان را در پى نخواهد داشت ، بلكه انسان خود را به ورطه‌ى گمراهى و شقاوت و هلاكت افكنده و خسران دنيا و آخرت بهره‌ى او خواهد بود . پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله نيز بارها و بارها مردم را به اين مهم توجّه داده و تا آخرين لحظات عمر شريف خويش ، از هر فرصتى براى بيان لزوم استفاده‌ى توأمان از قرآن و اهل بيت عليهم السّلام استفاده مىفرمودند . اكثر قريب به اتّفاق منابع شيعى و سنى نقل كرده‌اند كه پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله فرمودند : « انّى تارك فيكم الثّقلين : كتاب اللّه و عترتى اهل بيتى ، و انّهما لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض « 1 » » . مباحث علوم قرآن گسترده‌تر از آن است كه در اين مختصر بگنجد ، ولى ما به

--> ( 1 ) - بحار الانوار : 91 / باب 1 ؛ مسند احمد : كتاب مسند المكثرين ، حديث 10681 .